شوخی با فرهنگ و اجتماع

امیر هاشمی مقدم: روزنامه بشارت نوروزگاری این افتخار و فرصت را داشتم که هر پنجشنبه با هوشنگ مرادی کرمانی برویم کوه. در راه از تجربیات نویسندگیاش برایم زیاد سخن میگفت. آن موقع (حدود بیست سال پیش) هنوز تلفن همراه نداشت. میگفت از وقتی این گوشیها آمده، جوانان دیگر برای یکدیگر نامه عاشقانه نمینویسند. به جایش با یک پیامک «کوشی عشقم؟» سر و ته داستان را هم میآورند. در حالیکه در گذشته عشاق موقع نامهنگاری، لابلای دیوانهای شعر به دنبال بیت یا مصرع مناسبی میگشتند و جملاتشان را پر از تشبیه و استعاره میکردند. با این کار، زبان و ادبیاتشان هم قرص و محکم میشد. اما الان بسیاری از جوانان ما از نوشتن یک جمله ساده هم ناتوانند.اما از چه زمانی نگارش نامههای عاشقانه میان زنان و مردان ایرانی رواج پیدا کرد؟افسانه نجمآ...

به بهانه پایان پخش سریال «حشاشین».امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزدر ماه مبارک رمضان، کلیپهای یک گردشگر مصری پر بازدید شده بود که در خیابانهای تهران با فیلمبرداری از برخی مردم که روزهخواری میکردند، از مسلمانی ایرانیان تعجب میکرد. در همین ماه رمضان سریال «حشاشین» هم توسط پیتر میمی، کارگردان مصری ساخته شد. علیرغم اینکه میدانم چنین ارتباطی نادرست است، اما ذهنم ناخودآگاه میان این دو رویداد ارتباط برقرار میکند. اسماعیلیه ایران در این سریال نه یک گروه شیعه مسلمان، بلکه صرفا یک گروه آدمکش و پیمانشکن و خانوادهستیز و... معرفی شده است.با توجه به استقبالی که از این سریال شد، هیچ بعید نیست فصلهای بعدی آن نیز ساخته شود. دست کم شمار زیادی از ایرانیان همزمان با مصریها، هر شب ماه رمضان یک قسمت این سریال را میدیدن...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزچند روز پیش در گشت و گذار اینترنتی چشمم به کتاب «عجایب و غرایب ارضالسواد: مردمنگاری از عراق و خاطرات پیادهروی اربعین» افتاد و سفارش دادم و بالاخره به دستم رسید. حقیقتا عنوان کتاب کاملا به جاست: آنچنان مطالبش عجیب و غریب بود که نتوانستم بیشتر از ۴۰ صفحه از ۲۵۰ صفحهاش را بخوانم و گذاشتمش کنار. چرا؟ پیش از آنکه پاسخ این پرسش را بدهم، اجازه دهید توضیح دهم اصلا چرا این کتاب را خریدم.بهواسطه رشته و علاقهام، معمولا هر کتاب مرتبط با انسانشناسی به چشمم بخورد را میخرم. «مردمنگاری» که در عنوان این کتاب آمده هم، اصلیترین روش انجام پژوهشهای انسانشناسی است و مهمتر آنکه من هم اخیرا سفرنامه اربعینم را با همین نگاه «مردمنگارانه» منتشر کردم. همینها کافی بود تا کتاب را سفارش بدهم. الب...

امیر هاشمی مقدمدو روز پیش سالروز شهادت امیرکبیر بود. او در بیستم دیماه هزار و دویست و سی و یک در حمام فین کاشان به دستور ناصرالدین شاه کشته شد. دلاک رگ هر دو دستش را زد، اما پیش از آنکه بمیرد میرغضب لگدی بر پشتش زد و دستمالی در گلویش فرو برد و گلویش را فشرد تا جان سپرد. همان روز در اینستاگرام و فیسبوک یادداشت کوتاهی دربارهاش نوشتم. در آن نوشته البته جملهای هم بیان کرده بودم که هرچه بیشتر فکر میکنم بیشتر به درستیاش پی میبرم. آنجا نوشته بودم:«نمیدانم؛ شاید اگر امیر شرایط زمانه را بیشتر در نظر میگرفت و چنین بیپروا و به یکباره در برابر همه (از شاه و دربار و روحانیون گرفته تا انگلیس و روسیه و عثمانی) نمیایستاد، اندک اندک میتوانست با حساسیت برانگیزی کمتر کارها را سامان دهد و اثرگذاری ماندگارتری دا...

ماه گذشته دو سفرنامهام که مربوط به سفرهای چند سال پیش است بهطور همزمان از سوی انتشارات اندیشه احسان و انتشارات انسانشناسی منتشر شد. بر هر دو نام مردمنگاری و خودمردمنگاری نهادم. مردمنگاری روشی است در انسانشناسی که پژوهشگر تلاش میکند با حضور در میدان پژوهش، گفتگو و مصاحبه عمیق با اهالی آن جامعه، مشاهده مشارکتی در زندگیشان و... به فهمی از فرهنگ برسد که نزدیک به فهم آن جامعه باشد. مردمنگاری سفر ترکیبی است از این روش با سفرنامهنویسی. یعنی در مردمنگاری سفر از سفرنامهنویسی صِرف فراتر رفته و ورود و حضورمان در آن نقطه بیشتر بر پایه وجود یک مسئله یا پرسش است؛ بیش از آنکه واژه به کار ببریم از مفاهیم نظری سود میجوییم؛ و برای تحلیل و تفسیر رویدادها نظریات انسانشناسی را به کار میگیریم. من در این سفرنامهها...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزکلیپ و عکسهایی (اینجا) پخش شده که نشان میدهد دو روز پیش عدهای افراطی رفتهاند جلوی زیارتگاه استر و مردخای در همدان و پرچم اسرائیل را آتش زدهاند. یعنی جلوی یکی از زیارتگاههای مورد احترام یهودیان ایران. این رفتار نابخردانه از یکسو تعرض به مقدسات یهودیان، بهعنوان یکی از ادیان الهی و رسمی بر پایه قانون اساسی است و از سوی دیگر متهم کردن یهودیان کشورمان به همدستی با اسرائیل. یهودیان ایرانی یکی از شریفترین مردمان این سرزمیناند که تاکنون زیانشان به کسی نرسیده و رد پایشان در هیچ خرابکاریای کشف نشده است. در عوض میتوان به فهرست بلند بالای خدماتشان به این کشور در طول تاریخ پرداخت که پیشکش کردن شهدای یهودی در جنگ تحمیلی و البته کمکهای فراوان جامعه یهودیان ایران به رزمندگان ایرانی...

سال پیش حدود یکصد زائر ایرانی تا یک روز پیش از اربعین به دلایل مختلف جان خود را از دست دادند. از گرمازدگی و سکته گرفته تا تصادف در جاده. همین شد که «گروه بررسیهای راهبردی میراث» به فکر انجام یک پژوهش آسیبشناسانه جامع درباره این آیین افتاد. از آنجا که تخصصی در حوزه انسانشناسی گردشگری کار میکنم، انجام این پژوهش را به من سپردند.یک ویژگی این پژوهش این بود که برای نخستین بار نظرات و دیدگاههای مخالفان برگزاری این آیین نیز در آن منعکس شد. همچنین برخلاف دیگر گزارشها و پژوهشها که عمدتا به مزایای این آیین پرداختهاند، در این گزارش ضمن تایید مزیتهای این آیین، تنها به آسیبهایی که در این شیوه برگزاری پیادهروی اربعین رخ میدهد پرداخته شده است. اتفاقا برخی از این دیدگاههای آسیبشناسانه از خلال مصاحبه مجازی در...

امیر هاشمی مقدم: دانشآموخته ایرانشناسی و انسانشناسیانصافنیوزاخیرا و در پی کاریکاتورهای هتاکانه نشریه شارلی ابدو، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ضمن احضار سفیر فرانسه و تسلیم یادداشت اعتراضی به وی، در نخستین گام و در راستای مقابله به مثل، فعالیت انجمن ایرانشناسی فرانسه را تعطیل اعلام کرد. این واکنش حقیقتا عجیب و ناراحتکننده بود. اینکه ما در برابر یک رفتار نادرست آنها که علیه ماست، خودمان هم به تلافی رفتاری انجام دهیم که باز هم علیه ما باشد. تعطیلی انجمن ایرانشناسی فرانسه بیگمان به زیان ماست و کاری است کاملا نادرست. چرا؟۱- جمهوری اسلامی در جنگ روایتها باخته است. این را بارها در یادداشتهای دیگر هم بحث کردهام. شوربختانه ما نه رسانه حرفهای دولتی در کشورمان داریم و نه اجازه پا گرفتن رسانههای...

تیرماه امسال سفری تقریبا دو هفتهای به همسایگان شمالغربی ایران داشتیم. با خودروی پژو پارس یکی از دوستان. مجموعا چهار نفر بودیم: #محمدرضا_جوادی_یگانه (دانشیار #جامعهشناسی #دانشگاه_تهران)، #جبار_رحمانی (دانشیار #انسانشناسی #موسسه_مطالعات_فرهنگی_و_اجتماعی، #حسین_شرفی (#جهانگرد و #ایرانگرد). در بخشهایی از سفر، محمدرضا برایمان از #جامعهشناسی_ادبیات ایران میگفت و من مانند دانشجو نام کتابها، نویسندگان، فیلمها و... را یادداشت میکردم. حسین که چهل سال است ایرانگردی و جهانگردی میکند و #ارمنستان را خیلی خوب میشناسد، برایمان درباره بسیاری از جاذبههای مسیر توضیح میداد. و جبار که بیش از بیست سال است رفیق گرمابه و گلستانیم و با آنکه زمانهای زیادی با یکدیگریم، باز هم هر بار که به هم میرسیم، کلی حرف نگفته و ت...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزبهعنوان کسی که سالهاست دارم از حقوق, جانوران دفاع, میکنم (و مثلا همین چند روز پیش هم در نقد خرید ماهی قرمز برای سفره هفتسین در همین کانال نوشتم)، گاهی احساس میکنم باید از دست برخی طرفداران حقوق حیوانات, به خداوند پناه برد.کلیپ زیر (اینجا را کلیک کنید) نشان میدهد چگ...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزامروز در شبکه تراینت (یک شبکه مجازی بینالمللی ویژه متخصصان گردشگری) چند شخصیت برجسته طوماری را تهیه کرده بودند برای تحریم همه بخشهای گردشگری روسیه, و همچنین اخراج این کشور از سازمان جهانی گردشگری، به جرم تجاوز به اوکراین. در پاسخ، من توضیحاتی نوشتم که با استقبال زیادی روب...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوز دو روز پیش انصافنیوز گفتوگویی با خانم فائزه هاشمی، دختر آیتالله هاشمی رفسنجانی داشت (اینجا) که گویا بخشی کوتاه از این گفتگو بیشتر مورد توجه قرار گرفته؛ آنجا که میگوید: ...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوزچند روزی است آمار رسمی روزانه کشتهشدگان کرونایی در کشور، عدد سیصد را پشت سر گذاشته است. ایران همچنان یکی از بالاترین آمارهای مرگ و میر کرونایی را در جهان دارد. با سردتر شدن...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوز...ایکاش آقای روحانی (و برخی از دیگر سیاستمداران ما) که ایران را با افغانستان مقایسه میکنند، در زمینههایی همچون آزادی روزنامهنگاران، رسانهها، کانالهای تلویزیونی مستقل،...

امیر هاشمی مقدم: فراروجک استراو، یا آنگونه که جان بولتون برای تمسخر به او لقب داده بود «جک تهرانی»، وزیر پیشین امور خارجه بریتانیا که علاقهای وافر به ایران و موضوعات مرتبط با آن دارد، در سال 1394 (که...

امیر هاشمی مقدم: انصافنیوز...گویا داریم نسبت به خبرهای مرگ خو میگیریم و خونسرد میشویم. چندصد هممیهنمان در اعتراضات آبانماه جانشان را از دست دادند؛ حدود یکصد نفر در پاییز و بر اثر آنفولانزایی مر...

امیر هاشمی مقدم: فراروبالاخره امروز صبح هم مانند همه صبحهای 9 روز گذشته که پس از بیدار شدن، بلافاصله با ترس و اضطراب، گوشیهایمان را برای پیگیری اخبار روشن کردیم، شوک دیگر فرود آمد و بیانیه ستاد کل...

اگرچه شوکت بیگ خیلی تلاش کرد تا رضاشاه را متقاعد کند اعلان جمهوریت نماید، اما نهایتا میپذیرد که فشارهای داخلی و خارجی به او این اجازه را نمیدهد. حتی در این زمینه سفیر روس (ص: 41) و میرزارضاخان افشار...

امیر هاشمی مقدمدر این یک ماهی که از نا آرامیهای ایران گذشته، هر کسی در ترکیه از من درباره این رویداد میپرسد، پاسخ من هر چه که باشد، آخر سر میگوید: «کار این امریکاییهای بیشرف است». «بیu200eشرف» در ترک...

امیر هاشمی مقدم: فراروما یک گروه در تلگرام داریم که فرزندان و نوههای خانوادگیمان در آنجا عضوند. یکی از برادرزادههایم در پایان هر مطلبی که در گروه میگذارد، یک «تامام,» هم به شوخی مینویسد. شده تکه ک...